Paardenmarkt 1: terugblikken op de Rijks-HBS

Algemeen
Rijks-HBS nog zonder de aangebouwde vleugels, omstreeks 1870. Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar / FO 1004904.
Rijks-HBS nog zonder de aangebouwde vleugels, omstreeks 1870. Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar / FO 1004904. (Foto:Regionaal Archief )

De Alkmaarse Paardenmarkt kent een interessante geschiedenis. De indrukwekkende historische opgravingen van 2010 legden onder andere herinneringen aan het Minderbroederklooster (1448-1574) en massagraven uit de tijd van de Spaanse belegering bloot. Door de eeuwen heen is het plein de thuisbasis geweest van bijzondere voorzieningen, bedrijven en organisaties. Sommige Alkmaarders kunnen zich de HBS in het bijzondere pand aan het plein (nummer 1) nog wel herinneren. We blikken terug op de tijd dat het een school was, én we spraken met Schenkeveld Advocaten, het advocatenkantoor dat er nu gevestigd is.

In 1867 opende de Rijks-HBS op de Alkmaarse Paardenmarkt de deuren. Het gebouw is een ontwerp van gemeentearchitect W.K. du Croix. Jongeren uit de gegoede burgerij deden op de HBS in eerste instantie drie jaar lang kennis op die nuttig zou zijn voor hun toekomst, welk beroep ze ook zouden kiezen. Het was geen vooropleiding voor de universiteit, daar was het gymnasium voor. In de praktijk werd er echter al snel naar gestreefd dat ook leerlingen van de HBS naar de universiteit konden. 

Etiquetteregels

De HBS veranderde in een vijfjarige opleiding en werd een groot succes. De school groeide snel en moest uitbreiden, wat je nog steeds goed kunt zien aan de verbrede gevel. Naast gewone lessen werd in het begin ook gymnastiekles gegeven in de vorm van exercitie-oefeningen. De jongens moesten ‘s morgens vroeg, met een geweer op hun rug, lopend naar Koedijk en weer terug. De HBS had halverwege de jaren vijftig ruim driehonderd leerlingen en stond onder leiding van de strenge directeur Keyser. Als je bij hem op het matje geroepen werd, was je nog niet jarig. Op zaterdagmiddag gaf hij zelf ‘beleefdheidles’, waarin hij de leerlingen de etiquetteregels bijbracht. De leraren, die elkaar elke ochtend met een handdruk begroetten, gaven tamelijk traditioneel les en het onderwijs was van een goed niveau.

Het gebouw aan de Paardenmarkt werd in 1971 verlaten en de laatste HBS-examens vonden plaats in 1973. Het gebouw stond na het vertrek van de school leeg en raakte steeds meer in verval. Men overwoog het gebouw te slopen, maar in 1988 werd besloten om over te gaan tot restauratie. Bijzonder is daarbij de reconstructie van het oorspronkelijke tympaan op de kroonlijst boven de ingang. In 2000 is er in het trappenhuis een groot glas-in-lood triptiek teruggeplaatst van de beroemde Haarlemse glazenier W. Bogtman. Er is een spreuk van Jacob Cats in opgenomen: ‘De derde strengh hout den kabel.’ Dit wil zeggen dat als iets niet direct lukt, het de moeite is om het nogmaals te proberen. Oftewel: ‘driemaal is scheepsrecht’. De schoolkrant van de HBS, De Kabel, is destijds naar deze spreuk vernoemd.

Bijzonder triptiek

Momenteel wordt het pand gebruikt voor advocatuur door Schenkeveld Advocaten, dat werd opgericht in 1908. Wiebe Hovingh, een advocaat gespecialiseerd in o.a. Arbeidsrecht en Onderwijsrecht, vertelt: “Veel mensen die bij Schenkeveld over de vloer komen, hebben herinneringen aan de HBS of kennen er verhalen over van hun ouders. Laatst was hier iemand die zelf op de HBS heeft gezeten. Hij liep meteen naar een bepaalde hoek van het gebouw, omdat daar destijds het scheikundelokaal zat en hij dat een fantastisch vak vond. Hij wist nog precies waar de kasten met materialen stonden. Uiteraard bewonderen mensen ook de triptiek boven het trappenhuis - een bijzonder kunstwerk. De spreuk is overigens ook heel toepasselijk voor ons werk. Als de uitspraak in een zaak niet is wat je cliënt hoopte, gaan we in hoger beroep en proberen we het nog een keer.”

Vooraanzicht Rijks-HBS omstreeks 1960. Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar / FO 1004914.
Rijks-HBS aan de Alkmaarse Paardenmarkt omstreeks 1915. Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar / FO 1010426.[1]
Triptiek van glazenier W. Bogtman boven het trappenhuis, met de spreuk van Jacob Cats: ‘De derde strengh hout den kabel.’
Paardenmarkt 1, anno 2023.
Met een symbolische druk op de knop werd op maandag 30 oktober officieel het voorstel van Noord-Holland Noord voor een Regio Deal met het Rijk ingediend.
Regiodeal levert miljoenen op voor Noord-Holland Noord Nieuws 12 feb 2024, 11:00
Hoe houden we de stad bereikbaar? De gemeente vraag inwoners en bedrijven om mee te denken.
Hoe houden we de stad bereikbaar? Nieuws 5 feb 2024, 15:33
Han Kirchhoff (rechts) is de nieuwe voorzitter van de juniorkamer en volgt Lars Cramer op.
Wisseling van de wacht: JCI Alkmaar heeft nieuwe voorzitter Nieuws 1 feb 2024, 14:38
Afbeelding
Eén brok energie op Hallo 2024! Nieuws 9 jan 2024, 16:45
Afbeelding
Hallo 2024! in beeld FOTO'S 9 jan 2024, 14:22
Afbeelding
Dijk en Waard On Stage mooie kans voor lokale bedrijven Nieuws 19 dec 2023, 10:48
Afbeelding
Glanzende carrière bij Alcmaria Schoonmaakbedrijf Nieuws 19 dec 2023, 10:44
Afbeelding
Van watertoren naar een kantoor vol techniek en charme voor CLAFIS Ingenieus Nieuws 19 dec 2023, 10:34
Afbeelding
'Verbeteringen aan de Alkmaarse ringweg zijn nodig om in de toekomst nog van A naar B te kunnen' Nieuws 19 dec 2023, 10:28
Afbeelding
VLIEG Bedrijfsmakelaars: “Mensenkennis is belangrijk in dit vak". Nieuws 19 dec 2023, 10:14
Afbeelding
BlockzApps ontwikkelt nieuw content management systeem. Nieuws 19 dec 2023, 09:58
Afbeelding
Sluit je aan bij de no-nonsense autoverhuurder van Nederland Nieuws 19 dec 2023, 09:56
Afbeelding
Dekkerautogroep: Na sleuteloverdracht direct aan het werk Nieuws 19 dec 2023, 09:44

Lees nu de laatste editie van jouw lokale Nieuwsblad

Meest gelezen