Gemeente Alkmaar en politie over cybercriminaliteit en digitale weerbaarheid

Nieuws
huldigingen en certificaten uitreiken door burgemeester Anja Schouten aan HackShield winnaars dit is een game over veilig internetten en cybercrimenelen.
huldigingen en certificaten uitreiken door burgemeester Anja Schouten aan HackShield winnaars dit is een game over veilig internetten en cybercrimenelen. (Foto: )

ALKMAAR - Slachtoffer worden van cybercriminaliteit kan iedereen overkomen. Criminelen hebben talloze listige manieren uitgedokterd om mensen geld te laten overmaken, bij hun rekeningen te komen of af te persen. Dat blijkt wel uit de verhalen van Youri Liek, digitaal wijkagent bij de politie, en Romy van den Heerik, projectleider digitale weerbaarheid bij de gemeente Alkmaar. 

‘De kans is groter dan dat je fiets gestolen wordt, maar je bent zeker niet weerloos’

De meeste slachtoffers vallen bij bank- of helpdeskfraude, begint Youri zijn verhaal. “Een crimineel doet zich voor als iemand van de bank en probeert gegevens bij je los te peuteren. Vaak bellen ze senioren op en zeggen ze dat er iets verdachts aan de hand is met hun rekening of gebruikersaccount. Omdat mensen hiervan schrikken en de crimineel ze continu onder druk zet, geven slachtoffers informatie weg. Zo worden zij bestolen van duizenden euro’s.” 

De jeugd wordt vaak als geldezel gebruikt. Criminelen hebben een bankrekening nodig om geld door te sluizen of in handen te krijgen. Zij vragen minderjarigen om hun rekening beschikbaar te stellen, legt Youri uit. “Deze criminelen staan soms bij de uitgang van scholen om jongeren aan te spreken met de vraag of zij snel wat geld willen verdienen. Er wordt dan geld op hun rekening gestort en zij moeten dat vervolgens opnemen en ergens naartoe brengen. Daarna mogen ze een paar tientjes houden. Wat deze jongeren zich niet realiseren, is dat hun bankrekening op dat moment gebruikt is voor illegale activiteiten en dat zij verdachte zijn zodra de politie onderzoek gaat doen naar de zaak. En de dader blijft buiten schot.” 

Een derde, zeer schrijnende manier van cybercriminaliteit is sextortion - afpersing met naaktbeelden. Dit gebeurt zowel bij de jeugd als bij volwassenen, vertelt Youri. “Vaak gaat het via chatrooms. Deze mensen nemen de tijd om vertrouwen op te bouwen. Uiteindelijk sturen zij eerst een naaktfoto (meestal niet van zichzelf) en moedigen je daarna aan om dat ook te doen. Vervolgens gaat het gesprek de andere kant op. Ze dwingen je om te betalen, anders zetten ze je foto op het internet. Soms lukt het deze afpersers ook bij minderjarigen - ik heb gevallen meegemaakt met kinderen van een jaar of twaalf. Slachtoffers laten zich helemaal inpalmen, waardoor de crimineel ze in diens macht heeft. Het zijn trouwens niet altijd pedofielen - deze boeven willen gewoon geld zien en dit is hun manier om dat voor elkaar te krijgen.” 

Praten, politie en preventie

Als je slachtoffer bent geworden van cybercriminaliteit, is het belangrijk om de politie in te lichten - ook als je dat moeilijk vindt. “Mensen schamen zich ervoor”, stelt Youri. “Daarom doen ze lang niet altijd aangifte. Maar het is juist belangrijk om dit met familie en vrienden te bespreken en een melding te maken, zodat de politie onderzoek kan doen. Mensen denken vaak dat het ‘hun eigen domme schuld is’ als ze op een link hebben geklikt of ergens ingetrapt zijn. Onterecht, want cybercriminaliteit is inmiddels zó goed georganiseerd en in scène gezet, dat het net echt lijkt. Er moet meer begrip en empathie voor komen. Als er thuis wordt ingebroken of je portemonnee wordt gestolen, is dat ook niet iets waar je je voor schaamt. In feite is dit hetzelfde, maar dan online.”

Uiteraard vertelde Youri ook hoe je je het beste kunt wapenen tegen cybercriminaliteit. “Denk drie keer na voor je gegevens deelt en doe bijvoorbeeld de online Cybercrime Challenge van de gemeente Alkmaar. En bedenk: in principe heeft je bank (en je energieleverancier, etc.) alle gegevens die zij van jou als klant nodig hebben. Waarom zouden ze die bij je moeten opvragen? Neem, als je twijfelt, contact op met de klantenservice van het bedrijf. Uiteraard is het ook niet zo dat je niemand meer kunt vertrouwen en dat er bij elke e-mail een addertje onder het gras zit. Sommige mensen (vooral senioren) vertrouwen uit angst helemaal niemand meer - en dat is natuurlijk ook niet de bedoeling. Er zijn meer goede dan slechte mensen op de wereld, maar het is belangrijk om online op je hoede te zijn.” 

Trap er niet in!

Twee jaar geleden stelde de gemeente Alkmaar een projectleider digitale weerbaarheid aan: Romy van den Heerik. Sindsdien houdt zij zich bezig met het voorkomen van slachtoffers van cybercriminaliteit in de gemeente, in samenwerking met de politie, scholen, bedrijven en de bibliotheek. “De urgentie van het probleem is duidelijk: de kans dat je te maken krijgt met cybercriminaliteit is groter dan dat je fiets gestolen wordt.” 

Romy deelt een paar snelle tips om jezelf te beschermen. “Ten eerste: gebruik lange wachtwoorden of een wachtzin (bijvoorbeeld ‘ikvinddeBeatlesbeterdandeStones’ voor je account op een muziekplatform). Maak het hackers niet te makkelijk en gebruik verschillende wachtwoorden voor je accounts. Zorg er daarnaast voor dat je software geüpdatet is. Stel het niet uit - dan word je een eenvoudig target voor hackers. En krijg je een gek appje, belletje of mailtje met het verzoek om geld over te maken? Trap er niet in en check het verhaal eerst. Je zoon, dochter, moeder of tante heeft waarschijnlijk helemaal geen nieuw nummer …” 

HackShield en de Cybercrime Challenge 

De gemeente Alkmaar organiseert en ondersteunt verschillende initiatieven om inwoners en ondernemers in de regio bewuster te maken van cybercriminaliteit, vertelt Romy. “Het is booming business voor criminelen, maar gelukkig ben je niet weerloos en kun je jezelf goed tegen cybercriminaliteit (leren) beschermen. Voor volwassenen is er nu de Cybercrime Challenge (www.alkmaar.nl/veiligonline). Daarin krijg je zes vormen van cybercrime uitgelegd, beantwoord je vragen over jouw online veiligheid en krijg tips om het te verbeteren. Na afloop ontvang je een certificaat en kun je vrienden, familie en collega’s uitdagen om de Cybercrime Challenge ook te volbrengen. Zelfs als je het eigenlijk al weet, is het goed om je geheugen op te frissen.” 

Daarnaast zijn er Digitale Wijkambassadeurs actief, die informatie verspreiden in hun wijk, bijeenkomsten en presentaties organiseren en mensen op die manier helpen om hun online weerbaarheid te vergroten. “Er zijn nu acht vrijwilligers in Alkmaar, maar we zijn altijd op zoek naar mensen met verstand van zaken die zich ook willen inzetten.” 

Voor kinderen is er HackShield, een landelijk project dat is opgezet door Tim Murck. Het is een transmediale game over cyberveiligheid, waarin kinderen worden opgeleid tot ‘Cyber Agent’, vertelt Romy. “Kinderen zijn goed met ICT, maar zij zijn zich vaak niet bewust van de gevaren. Zij gebruiken bijvoorbeeld zonder na te denken een openbaar netwerk - dat dus ook toegankelijk is voor hackers. In de game leren zij de juiste keuzes te maken.” 

Kinderen kunnen HackShield thuis voor zichzelf spelen, maar scholen kunnen er ook aandacht aan besteden met voorbereide lesbrieven, vertelt Romy. “In juni heeft burgemeester Anja Schouten de beste Cyber Agents van Alkmaar in het zonnetje gezet. Zij werden gehuldigd in het stadhuis en wonnen naast een prijzenpakket een rondleiding bij politie, inclusief rondje in de politieauto. Het is fantastisch dat kinderen via HackShield op een speelse manier aan de slag kunnen met cyberweerbaarheid. Spelers moeten regelmatig ouders of andere familieleden betrekken bij de quests in het spel, waardoor die zich er ook weer even bewust van worden.” 

Bij HackShield zijn ondernemers betrokken die gastlessen geven, waaronder Rutger de Boer van DTX (zie ook het artikel op pagina 20). “HackShield is een geweldige manier om het onderwerp op scholen te doceren”, aldus Rutger. “Het geeft leerkrachten houvast, ook als zij er zelf weinig verstand van hebben. Kinderen stellen schitterende vragen tijdens de gastlessen. Ik vertelde bijvoorbeeld dat de backbone van het internet bestaat uit 1,6 miljoen kilometer aan kabels in de grond. Toen vroeg een kind waarom zijn tablet dan geen kabel nodig heeft om te kunnen internetten …” 

Interesse om iets te doen op het gebied van cyberweerbaarheid - als Digitaal Wijkambassadeur, sponsor van projecten of als gastdocent voor HackShield? Of heb je een goed idee of behoefte aan meer informatie/een presentatie? Neem contact op met Romy via rvandenheerik@alkmaar.nl.

Neem voor hulp contact op met de Fraudehelpdesk (Zakelijk). Slachtoffer van cybercriminaliteit? Doe aangifte bij politie en deel je verhaal (www.hetslachtofferspreekt.nl).

Tekst: Robin Pusch__Fotografie: NikkiNatzijl

Afbeelding
huldigingen en certificaten uitreiken door burgemeester Anja Schouten aan HackShield winnaars dit is een game over veilig internetten en cybercrimenelen
Afbeelding
Martijn Vrijheid: veiligheid is onze verantwoordelijkheid Nieuws 13 okt., 09:30
Afbeelding
De Schuurman Groep viert 100-jarig jubileum Nieuws 13 okt., 09:29
Afbeelding
'Gezamenlijk verantwoordelijk om wegen tijdens kooloogst veilig te houden' Nieuws 13 okt., 09:20
Afbeelding
PVONH helpt ondernemers criminaliteit aan te pakken Nieuws 13 okt., 09:17
Afbeelding
Ondernemend Dijk en Waard: belangenbehartiger en bruggenbouwer Nieuws 13 okt., 09:15
Afbeelding
Stichting Hart van Noord-Holland maakt verdiepingsslag in identiteit van Alkmaar Nieuws 13 okt., 09:12
Afbeelding
Rutger de Boer (DTX) over cybersecurity en AI Nieuws 13 okt., 09:09
Afbeelding
Gemeente Alkmaar en politie over cybercriminaliteit en digitale weerbaarheid Nieuws 13 okt., 09:05
Afbeelding
Het iconische ijkgebouw door de eeuwen heen: van ijkkantoor naar de 'huiskamer' van Alkmaar Nieuws 13 okt., 09:04
Afbeelding
Stad Alkmaar Logistics wint 'De Waaghals' op gala-avond Ondernemend Alkmaar Zakelijk 11 sep., 23:28
Afbeelding
De route naar duurzame afspraken Partnerbijdrage 9 aug. 2023, 09:11
Afbeelding
Dit wordt de nieuwe skyline van Alkmaar Nieuws 1 aug. 2023, 10:52
Afbeelding
Minder treinverkeer Alkmaar: Rover luidt noodklok Nieuws 31 jul. 2023, 14:35

Lees nu de laatste editie van jouw lokale Nieuwsblad

Meest gelezen